Een globaal preventieplan & jaaractieplan uitwerken (met voorbeelden)

Wat zet je in een globaal preventieplan en in een jaaractieplan?

Vaktermen
Gepubliceerd op 22 december 2025

Wat is een globaal preventieplan (GPP)?

Een globaal preventieplan (GPP) is een strategisch document waarin je als werkgever beschrijft hoe je de komende vijf jaar zal werken aan het welzijn en de veiligheid van je werknemers. Het is verplicht voor elk bedrijf met minstens één werknemer en vormt de basis van je preventiebeleid.

In het plan geef je aan:

welke risico’s er zijn binnen jouw organisatie,
welke maatregelen je zal nemen om die risico’s te beperken of weg te nemen,
welke middelen en procedures je daarvoor inzet,
en hoe je alles zal opvolgen en evalueren.

Het GPP is niet bedoeld als theoretisch rapport, maar als praktisch werkinstrument waarmee je gericht kan werken aan veiligheid, gezondheid, ergonomie, psychosociaal welzijn, brandpreventie, enz. Het document wordt opgesteld door de interne of externe preventieadviseur en moet jaarlijks worden vertaald in een jaaractieplan (JAP).

Een sterk GPP geeft houvast, helpt prioriteiten bepalen én zorgt dat je wettelijk in orde bent tijdens controles of inspecties.

Wat is een jaaractieplan (JAP)?

Een jaaractieplan (JAP) is de jaarlijkse, concrete vertaling van het globaal preventieplan. Waar het GPP de lange termijnvisie beschrijft, legt het JAP vast welke acties je het komende jaar zal ondernemen om die strategie in de praktijk om te zetten.

Je vermeldt per actie:

Wat er moet gebeuren (bv. opleiding, inspectie, aanpassing)
Wanneer dat zal gebeuren
Wie verantwoordelijk is
En vaak ook de status (ingepland, in uitvoering, afgerond)

Het JAP moet elk jaar vóór 1 november worden opgemaakt en besproken met het Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk (CPBW) – als dat aanwezig is in het bedrijf. In kleinere organisaties zonder CPBW, wordt het plan intern besproken met de betrokken medewerkers.

Een goed jaaractieplan zorgt ervoor dat het preventiebeleid niet in de kast verdwijnt, maar echt op de werkvloer wordt uitgevoerd en opgevolgd.

Wat staat er in een globaal preventieplan? (voorbeeld)

Een globaal preventieplan bevat een aantal vaste onderdelen die ervoor zorgen dat het document wettelijk in orde is én bruikbaar in de praktijk. De exacte inhoud hangt af van je sector, de grootte van je bedrijf en de aanwezige risico’s, maar de structuur ziet er meestal zo uit:

Typische onderdelen van een GPP:

Beschrijving van het bedrijf (activiteit, grootte, structuur)
Overzicht van risico’s op basis van een globale risicoanalyse (veiligheid, gezondheid, ergonomie, psychosociaal welzijn, enz.)
Doelstellingen voor de komende 5 jaar (bv. daling ongevallen, meer opleidingen, betere ergonomie)
Preventiemaatregelen per risicodomein (bv. werken op hoogte, gevaarlijke stoffen, lawaai)
Middelen en procedures om die maatregelen uit te voeren (interne dienst, opleidingen, investeringen)
Communicatie en betrokkenheid werknemers
Evaluatie en opvolging (hoe meet je of het werkt?)

Voorbeeld uit de praktijk:

Een bouwbedrijf stelt vast dat valrisico’s een belangrijk punt zijn. In het GPP staat dan:

Risico: vallen van hoogte bij dakwerken
Maatregelen: gebruik collectieve bescherming (randbeveiliging), jaarlijkse opleiding ‘werken op hoogte’, periodieke controle van PBM
Verantwoordelijke: interne preventieadviseur
Doelstelling: nul ernstige valongevallen in komende 5 jaar

Zo leg je dus duidelijk de link tussen risico’s, acties en doelen.

Wat staat er in een jaaractieplan? (voorbeeld)

Een jaaractieplan is de praktische uitwerking van het globaal preventieplan voor het komende jaar. In plaats van strategische doelstellingen op lange termijn, bevat het JAP concrete acties met een duidelijke timing en verantwoordelijke.

De structuur is vaak eenvoudig en overzichtelijk, meestal in de vorm van een tabel of lijst. Zo kan je snel opvolgen welke acties ingepland zijn, uitgevoerd worden of nog opgestart moeten worden.

Typische elementen in een JAP:

Actie (bv. opleiding, inspectie, aankoop, onderhoud)
Doelstelling (bv. voorkomen van incidenten, voldoen aan wetgeving)
Timing (datum of periode)
Verantwoordelijke (interne PA, leidinggevende, extern partner)
Status (ingepland, lopend, afgerond)

Actie	Doelstelling	Timing	Verantwoordelijke	Status
Opleiding kleine blusmiddelen	Brandveiligheid verhogen	Maart	Interne preventieadviseur	Ingepland
Keuring valharnassen	Voldoen aan PBM-wetgeving	Februari	Magazijnverantwoordelijke	Afgerond
Toolboxmeeting ‘werken in besloten ruimte’	Ongevallenrisico beperken	Mei	Externe dienst (Kubus Safety)	Lopend

Op die manier krijg je een actueel overzicht van alle preventiemaatregelen die dat jaar genomen worden. Je toont bovendien aan dat je als werkgever actief inzet op welzijn, zoals de wet het voorschrijft.

Hoe bepaal je de actiepunten?

De actiepunten in het jaaractieplan komen niet uit de lucht vallen. Ze worden bepaald op basis van verschillende bronnen die samen een beeld geven van de risico’s en aandachtspunten binnen het bedrijf. Het doel is om gefundeerde en doelgerichte acties op te nemen — niet gewoon ‘om iets te doen’, maar om echte knelpunten aan te pakken.

De meest voorkomende input voor actiepunten:

Resultaten van de risicoanalyse
Heb je bijvoorbeeld risico’s op vallen, lawaai, chemische blootstelling of brand vastgesteld? Dan neem je daar preventieve acties voor op, zoals een opleiding of de aankoop van materiaal.
Evaluaties van het vorige actieplan
Wat is vorig jaar niet gelukt of blijven liggen? Wat werkte goed en wil je herhalen?
Wettelijke verplichtingen en nieuwe regelgeving
Bijvoorbeeld de verplichte keuringen van arbeidsmiddelen, opleidingstermijnen of wijzigingen in de Codex Welzijn op het Werk.
Interne meldingen of incidenten
Zijn er arbeidsongevallen of bijna-ongevallen gebeurd? Dan kan dat aanleiding zijn voor extra acties rond sensibilisering, opleidingen of infrastructuur.
Signalen van werknemers of het CPBW
Werknemers die aangeven dat er te veel geluid is, of het comité dat wijst op werkdruk of onduidelijke evacuatieprocedures — ook dat neem je best mee.
Campagnes of jaarthema’s
Zoals “maand van de veiligheid” of “rookmelders op het werk” — initiatieven die passen binnen het GPP en makkelijk een plaats krijgen in het JAP.

Door actiepunten op deze manier te onderbouwen, toon je aan dat je preventiebeleid doordacht en onderbouwd is — iets waar inspectiediensten sterk op letten.

Hoe vaak moet je het GPP en JAP actualiseren?

De frequentie van actualisatie is wettelijk bepaald, maar ook in de praktijk essentieel om je preventiebeleid up-to-date en werkbaar te houden.

GPP = om de 5 jaar

Een globaal preventieplan wordt opgesteld voor een periode van vijf jaar. In principe herbekijk je het dus bij de start van elke vijfjarige cyclus. Toch is het aangeraden om het plan tussentijds bij te sturen wanneer er grote veranderingen zijn, zoals:

nieuwe machines of installaties,
een verhuis of verbouwing,
uitbreiding van het personeelsbestand,
gewijzigde regelgeving of risico’s.

Zo blijft je GPP een levend document in plaats van een papieren formaliteit.

JAP = jaarlijks

Een jaaractieplan moet je elk jaar vóór 1 november opmaken voor het volgende kalenderjaar. Dat betekent dus: in oktober 2024 stel je het JAP op voor 2025. Als je een Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk (CPBW) hebt, moet je het plan met hen bespreken. In kleinere bedrijven gebeurt dit in samenspraak met de werknemers of leidinggevenden.

Het JAP is dus een jaarlijks werkinstrument, dat je toelaat om kort op de bal te spelen én je preventiemaatregelen concreet te plannen.

Hulp nodig? Kubus Safety ondersteunt bedrijven bij GPP en JAP

Een goed preventiebeleid begint bij een duidelijk plan. Maar in de praktijk merken we dat veel bedrijven worstelen met het opstellen of actualiseren van hun GPP en JAP — zeker wanneer er geen interne preventieadviseur aanwezig is, of wanneer de tijd ontbreekt om alles goed uit te werken.

Kubus Safety helpt je daarbij. We ondersteunen je bij: