Voordat iemand een besloten ruimte betreedt, moet de atmosfeer binnenin gecontroleerd zijn. Niet op gevoel, niet op basis van een vorige meting van gisteren — maar met een verse, gedocumenteerde meting uitgevoerd door een gecertificeerde professional. Het resultaat van die meting is de gasvrijverklaring. Zonder dit document mag een besloten ruimte in België niet betreden worden.
Wat is een gasvrijverklaring?
Een gasvrijverklaring is een formeel document waarin een gecertificeerde gasanalist schriftelijk verklaart dat de atmosfeer in een besloten ruimte veilig is om te betreden. Het is het eindresultaat van de vrijgavemeting — de uitgebreide gasmeting die vóór elke betreding verplicht uitgevoerd moet worden. De gasvrijverklaring geeft groen licht. Zonder die verklaring, of wanneer de gemeten waarden buiten de veilige grenzen vallen, gaat de deur van de besloten ruimte niet open.
Wat wordt er gemeten?
Een correcte vrijgavemeting omvat minimaal vier parameters. Het zuurstofgehalte moet zich bevinden tussen 20 en 21 vol.% — te weinig zuurstof leidt tot verstikking, te veel verhoogt het brandgevaar drastisch. De concentratie van brandbare en explosieve gassen zoals methaan, propaan of butaan mag niet hoger zijn dan 10% van de onderste explosiegrens (LEL). De concentratie van toxische gassen zoals koolstofmonoxide (CO) en waterstofsulfide (H₂S) moet onder de geldende MAC-waarden blijven — voor CO geldt een maximum van 10 ppm. Afhankelijk van de situatie worden aanvullende metingen uitgevoerd, zoals CO₂, ammoniak (NH₃) of vluchtige organische stoffen via een PID-meting.
Alleen wanneer álle waarden binnen de veilige grenzen vallen, mag de gasvrijverklaring worden afgetekend en de betreding starten.
Wat staat er in een gasvrijverklaring?
Een gasvrijverklaring bevat minstens de gemeten waarden per parameter met tijdstip en locatie van de meting, de naam en certificering van de gasanalist die de meting uitvoerde, de specifieke besloten ruimte waarop de verklaring betrekking heeft, de voorwaarden waaronder de verklaring geldig blijft en de geldigheidsperiode. Na de meting wordt de verklaring bevestigd met een zogeheten entry tag — een fysiek document dat aan de toegang van de besloten ruimte wordt gehangen en door de mangatwacht wordt gecontroleerd bij elke betreding.
Hoe lang is een gasvrijverklaring geldig?
Dit is een vraag die in de praktijk vaak verkeerd begrepen wordt. Een gasvrijverklaring is geen document dat je één keer opmaakt en dan de hele dag geldig blijft. De verklaring vervalt bij ploegwisseling, bij elke onderbreking van de werkzaamheden, wanneer de omstandigheden in of rond de besloten ruimte wijzigen, en bij heetwerk of andere activiteiten die de atmosfeer kunnen beïnvloeden. In die gevallen is een nieuwe vrijgavemeting en een nieuwe gasvrijverklaring vereist voordat de werkzaamheden hervat worden.
Dat betekent dat op drukke werfdagen of bij langdurige opdrachten de gasanalist meerdere keren per dag metingen uitvoert en verklaringen opstelt. Permanente aanwezigheid van de gasanalist is in die gevallen geen luxe maar een noodzaak.
Wie mag een gasvrijverklaring opstellen?
Alleen een gecertificeerde gasanalist mag een gasvrijverklaring opstellen. In België is daarvoor het certificaat IS013 vereist. Dit is niet zomaar iemand met een gasmeter — het is een opgeleide professional die de meetresultaten correct kan interpreteren, de risico’s kan beoordelen en weet wanneer een ruimte ondanks ogenschijnlijk normale waarden toch niet veilig is om te betreden.
Bij Kubus Safety beschikken alle gasanalisten over IS013, aangevuld met VCA VOL. Ze zijn Nederlandstalig en communiceren helder met alle betrokkenen op de site — van de werfleider tot de medewerker die de ruimte betreedt.
Wat is het verband met de werkvergunning?
De gasvrijverklaring is een verplicht onderdeel van de werkvergunning voor besloten ruimten. Zonder geldige gasvrijverklaring is de werkvergunning voor een besloten ruimte onvolledig en mag de betreding niet plaatsvinden. De mangatwacht controleert bij elke betreding of de entry tag aanwezig en geldig is — en houdt bij wie de ruimte betreedt op basis van die verklaring.
De drie documenten hangen dus onlosmakelijk samen: de werkvergunning geeft de formele toestemming, de gasvrijverklaring bevestigt dat de atmosfeer veilig is, en de mangatwacht ziet toe op de naleving van beide.
Gasanalist inhuren voor een gasvrijverklaring?
Of het nu gaat om een eenmalige vrijgavemeting of dagelijkse gasmonitoring tijdens een langdurige opdracht — Kubus Safety levert gecertificeerde gasanalisten die binnen twee uur inzetbaar zijn in de volledige BeNeLux. We zijn actief in industrie, petrochemie, bouw en alle andere sectoren waar besloten ruimten een rol spelen. Wil je ook weten wat een gasdeskundige doet en wanneer je hem nodig hebt in plaats van een gasanalist? Dat leggen we uit in een aparte blog die binnenkort verschijnt. Neem contact op voor een vrijblijvende offerte.
